หน้าแรก › เส้นทางเดินทัพ › ศึกปักษ์ใต้ ชุมพร ไชยา นครศรีธรรมราช › ไชยา

ไชยา สนามรบที่ทัพวังหน้าตีทัพพม่าแตกในศึกปักษ์ใต้ พ.ศ. 2329

ไชยาเป็นเมืองเก่าแก่ริมอ่าวบ้านดอน ในสงครามเก้าทัพถูกทัพที่ 1 ของพม่าเผาทั้งเมืองเมื่อปลายปี 2328 และอีกสามเดือนต่อมาเป็นสนามรบที่ทัพหน้าของกรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาทล้อมตีทัพพม่าจนแตก ปิดฉากศึกปักษ์ใต้

เจดีย์พระบรมธาตุไชยาสีขาว ล้อมด้วยเจดีย์รายและระเบียงคด
พระบรมธาตุไชยา วัดพระบรมธาตุไชยาราชวรวิหาร · ภาพ: samfotograf · CC BY-SA 4.0 ผ่าน Wikimedia Commons

เกิดอะไรขึ้นที่นี่

ธันวาคม 2328 และมีนาคม 2329จุดที่ 4 จาก 7

ขาลงทัพพม่าเผาเมืองไชยาเช่นเดียวกับชุมพร ขากลับที่นี่กลายเป็นสนามรบเดียวของศึกปักษ์ใต้ฝั่งอ่าวไทย

สมรภูมิหลักของศึกนี้
กับใคร
ทัพหน้าของทัพที่ 1 ภายใต้เนเมียวคุงนะรัต ราว 2,500 คน
ที่ไหน
เมืองไชยา
อย่างไร
ทัพหน้าของวังหน้าภายใต้พระยากลาโหมราชเสนาและพระยาจ่าแสนยากรมาถึงก่อน เข้าล้อมไว้ตั้งแต่พม่ายังตั้งค่ายไม่เสร็จ ฝนตกหนักจนปืนใหญ่ฝ่ายไทยใช้ไม่ได้ พม่าจึงตีฝ่าวงล้อมออกไปทางตะวันตก
ผล
นายกองพม่าตองพยุงโบตายในที่รบ ทัพไทยไล่ตามได้เชลยจำนวนมาก ทัพพม่าทั้งหมดถอยข้ามเขากลับไปทางมะริด

ดูทั้งเส้นทางบนแผนที่ →

จากเมืองถูกเผาถึงสนามรบ

เมื่อทัพพม่า 7,000 คนข้ามคอคอดกระมาตีชุมพรในเดือนธันวาคม 2328 กรุงเทพฯ ยังติดศึกใหญ่ที่กาญจนบุรีและหัวเมืองเหนือ ไม่มีกำลังลงมาช่วย เจ้าเมืองชุมพรและเจ้าเมืองไชยามีคนไม่พอสู้ จึงพาผู้คนหนีเข้าป่า ทัพพม่าเผาเมืองทั้งสองแล้วเดินต่อไปนครศรีธรรมราช

เดือนมีนาคม 2329 เมื่อเสร็จศึกทางกาญจนบุรีและราชบุรีแล้ว วังหน้าเสด็จยกทัพเรือราว 20,000 คนลงมาถึงชุมพร ให้พระยากลาโหมราชเสนากับพระยาจ่าแสนยากรเป็นทัพหน้าลงมาไชยา แม่ทัพพม่าที่นครศรีธรรมราชจึงให้เนเมียวคุงนะรัตยกกลับขึ้นมารับ

ทัพไทยมาถึงก่อนและล้อมพม่าไว้ตั้งแต่ยังตั้งค่ายไม่เสร็จ สองฝ่ายขุดสนามเพลาะรบกัน ระหว่างนั้นฝนตกหนักจนปืนใหญ่ของไทยใช้ไม่ได้ ทัพพม่าจึงตีฝ่าออกไปทางตะวันตกได้ นายกองพม่าชื่อตองพยุงโบถูกปืนตายในที่รบ ทัพไทยไล่ตามจับเชลยได้จำนวนมาก แม่ทัพใหญ่ของพม่าที่ตามมาข้างหลังรู้ข่าวก็ถอยข้ามเขากลับไปทางมะริด

ที่นี่วันนี้

ไชยาวันนี้เป็นอำเภอของสุราษฎร์ธานี มีวัดพระบรมธาตุไชยาราชวรวิหาร ซึ่งมีเจดีย์ศิลปะศรีวิชัยที่สมบูรณ์ที่สุดในประเทศ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ไชยา อยู่ติดกับวัด ไม่ไกลกันมีสวนโมกขพลารามของท่านพุทธทาส ของฝากขึ้นชื่อคือไข่เค็มไชยา

ที่เที่ยวและที่กินใกล้ไชยา

นำทางด้วย Google Maps ↗กลับไปแผนที่เส้นทาง

ปรับปรุงล่าสุด 14 พฤศจิกายน 2569