ทุ่งลาดหญ้า สมรภูมิหลักของสงครามเก้าทัพ และอุทยานประวัติศาสตร์สงครามเก้าทัพ

เกิดอะไรขึ้นที่นี่

ธันวาคม 2328 – 17 กุมภาพันธ์ 2329จุดที่ 7 จาก 7

กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาทเสด็จยกทัพ 30,000 คนออกจากกรุงเทพฯ ในเดือนธันวาคม 2328 มาตั้งค่ายปิดปากทางไว้ก่อนทัพพม่าจะลงมาถึง เดือนมกราคม พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกเสด็จยกทัพหลวง 20,000 คนตามมาช่วย แต่เมื่อวังหน้ากราบทูลว่าพม่าอดอยากใกล้แตกแล้ว จึงเสด็จกลับไปรักษาพระนคร

ดูทั้งเส้นทางบนแผนที่ →

ทำไมต้องตั้งรับที่ลาดหญ้า

ทางเดินทัพจากด่านพระเจดีย์สามองค์ลงมาตามแควน้อยและแควใหญ่เป็นทางแคบในหุบเขา มาเปิดออกสู่ที่ราบตรงทุ่งลาดหญ้า ถ้าปล่อยให้ทัพพม่า 89,000 คนออกมาถึงที่ราบได้ ทัพไทยที่มีน้อยกว่าจะรับไม่อยู่ วังหน้าจึงทรงเลือกไปตั้งค่ายปิดปากทางไว้ ให้ข้าศึกต้องตั้งทัพเรียงกันอยู่ในป่าเขาที่หาเสบียงไม่ได้

ทัพหน้าของพม่าที่มาถึงลาดหญ้ามีเพียงทัพที่ 4 และทัพที่ 5 รวมราว 15,000–16,000 คน สองฝ่ายตั้งค่ายชักปีกกาประจันหน้ากัน ปลูกหอรบเอาปืนใหญ่ขึ้นยิงโต้ตอบ พงศาวดารเล่าว่าวังหน้าให้ทำครกขนาดใหญ่ไว้สามใบ ตรัสว่าใครถอยหนีข้าศึกจะเอาตัวใส่ครกโขลก

กองโจรตัดเสบียงและกลลวง

ทรงส่งกองโจร 500 คนไปซุ่มตีขบวนเสบียงพม่าที่พุตะไคร้ แต่นายกองสามคนกลับหลบเลี่ยงไม่ออกรบ จึงถูกประหาร แล้วทรงให้พระองค์เจ้าขุนเณรคุมกำลังราว 1,500–1,800 คนออกไปทำหน้าที่แทน กองโจรชุดนี้ตีชิงเสบียงและช้างม้าบนเส้นทางลำเลียงจนพม่าส่งเสบียงถึงทัพหน้าไม่ได้ ตำแหน่งพุตะไคร้ไม่ทราบแน่ชัด รู้เพียงว่าอยู่บนทางลำเลียงระหว่างไทรโยคกับลาดหญ้า

อีกกลหนึ่งคือให้ทหารลอบออกจากค่ายตอนกลางคืน แล้วเดินกลับเข้าค่ายเป็นขบวนตอนกลางวัน ให้พม่าเห็นเหมือนมีกำลังมาเสริมทุกวัน เมื่อพม่าอดอยากและเกิดโรคในค่าย จึงทรงให้ตีพร้อมกันทุกค่ายในวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2329 รบกันตั้งแต่เช้าถึงค่ำ ค่ายพม่าก็แตก พงศาวดารพม่าบันทึกว่าเสียคนที่ลาดหญ้าราว 6,000 คน

ไปเที่ยวอย่างไร

จากตัวเมืองกาญจนบุรีใช้ทางหลวง 323 ไปทางแก่งเสี้ยน แล้วแยกเข้าทางหลวง 3199 มุ่งหน้าเขื่อนศรีนครินทร์ ผ่านตำบลลาดหญ้าซึ่งมีโบราณสถานเมืองกาญจนบุรีเก่า ขับต่อไปจนถึงราวกิโลเมตรที่ 24 จะมีทางแยกซ้ายเข้าอุทยานฯ ใช้เวลาชมราวหนึ่งชั่วโมง แล้วไปต่อน้ำตกเอราวัณได้ในเส้นทางเดียวกัน

ที่นี่วันนี้

กองทัพบกสร้างอุทยานประวัติศาสตร์สงครามเก้าทัพไว้ที่ตำบลช่องสะเดา อำเภอเมืองกาญจนบุรี แยกจากทางหลวง 3199 (กาญจนบุรี–เขื่อนศรีนครินทร์) ที่ราวกิโลเมตรที่ 24 เข้าไปราว 700 เมตร ห่างตัวเมืองประมาณ 40 กิโลเมตร ภายในมีอาคารนิทรรศการ โต๊ะทรายจำลองภูมิประเทศและการวางกำลังของสองฝ่าย และหอสังเกตการณ์มองเห็นทุ่งและทิวเขาโดยรอบ เว็บท่องเที่ยวระบุว่าเปิดทุกวัน 09.00–16.00 น. ไม่เก็บค่าเข้าชม ควรตรวจสอบก่อนเดินทาง